Emisja monety okolicznościowej Odkryj Polskę 5 zł Ratusz w Brzegu - NBP 2025

20 listopada 2025 roku Narodowy Bank Polski wprowadza do obiegu nową monetę okolicznościową o nominale 5 zł z serii „Odkryj Polskę” – „Ratusz w Brzegu”. Jest to jeden z najważniejszych punktów w tegorocznym planie emisji NBP, upamiętniający jeden z najcenniejszych zabytków renesansu w Europie Środkowej. Brzeski ratusz, dzięki swojej unikalnej architekturze i bogatej historii związanej z linią Piastów legnicko–brzeskich, stanowi doskonały motyw dla numizmatu promującego polskie dziedzictwo narodowe. Moneta ta łączy w sobie walory obiegowe z kolekcjonerskim charakterem serii, która od 2014 roku przyciąga uwagę zbieraczy w całym kraju.

Spis treści:

• 1. Historia Brzegu: Siedziba Piastów i strategiczne położenie nad Odrą

• 2. Ratusz w Brzegu: Renesansowa perła na monetach NBP

• 3. Seria monet „Odkryj Polskę”

• 4. Wygląd monety 5 zł Ratusz w Brzegu

• 5. Parametry emisji Odkryj Polskę Ratusz w Brzegu

Narodowy Bank Polski pełni funkcję centralnego banku państwa i posiada wyłączne prawo do emisji pieniądza w Rzeczypospolitej Polskiej. Emisja monet okolicznościowych, takich jak „Ratusz w Brzegu”, jest elementem polityki upamiętniania ważnych miejsc, postaci oraz wydarzeń historycznych. Zgodnie z Konstytucją RP i ustawą o NBP, bank ten dba o stabilność polskiego złotego, a jednocześnie rozwija rynek numizmatyczny poprzez regularne wprowadzanie do obiegu wartości kolekcjonerskich. Moneta 5 zł „Ratusz w Brzegu” jest wybita w nakładzie do 1 000 000 sztuk, co czyni ją dostępną zarówno dla kolekcjonerów, jak i osób codziennie korzystających z gotówki.

Historia Brzegu: Siedziba Piastów i strategiczne położenie nad Odrą

Brzeg to miasto położone w województwie opolskim, na lewym brzegu Odry, w połowie drogi między Wrocławiem a Opolem. Jego historia sięga XIII wieku, kiedy to w 1248 roku otrzymało prawa miejskie na prawie średzkim. Dzięki dogodnej lokalizacji przy szlakach handlowych, miasto szybko stało się ważnym ośrodkiem rzemieślniczym i administracyjnym. Przez wieki Brzeg pełnił funkcję stolicy księstwa brzeskiego, a następnie legnicko–brzeskiego, pozostając pod panowaniem dynastii Piastów aż do śmierci ostatniego przedstawiciela rodu, Jerzego IV Wilhelma, w 1675 roku.

Największy rozkwit miasta przypadł na XVI wiek, pod rządami księcia Jerzego II. Był on wybitnym mecenasem sztuki i architektury, który przekształcił Brzeg w nowoczesny, renesansowy ośrodek. To właśnie z jego inicjatywy przebudowano zamek książęcy oraz ratusz, nadając im formy inspirowane wzorcami włoskimi. Brzeg do dziś zachował swój historyczny układ urbanistyczny, a liczne zabytki świadczą o dawnej potędze miasta jako centrum politycznego i kulturalnego Dolnego Śląska.

Ratusz w Brzegu: Renesansowa perła na monetach NBP

Centralnym punktem brzeskiego rynku jest ratusz, uznawany za jeden z najpiękniejszych świeckich budynków renesansowych w Polsce. Jego dzieje sięgają średniowiecza, jednak obecny kształt jest wynikiem wielkiej przebudowy przeprowadzonej w latach 1570–1577. Prace te były konieczne po pożarze miasta w 1569 roku i zostały sfinansowane dzięki wsparciu księcia Jerzego II. Projektantem nowej siedziby władz miejskich był włoski architekt Jakub Parr, a po jego śmierci prace kontynuował jego zięć, Bernard Niuron.

Budowla charakteryzuje się trójskrzydłowym układem i reprezentacyjną fasadą zachodnią. Do najważniejszych elementów architektonicznych ratusza należą:

• Arkadowa loggia – dwukondygnacyjna, zdobiona rzeźbionymi detalami, stanowiąca wizytówkę budynku.

• Wieża zegarowa – zwieńczona ozdobnym hełmem, z elewacjami pokrytymi dekoracją sgraffitową imitującą ciosy kamienne.

• Wnętrza zabytkowe – Sala Rajców z polichromiami oraz Sala Stropowa z unikalnym modrzewiowym stropem z 1646 roku.

Brzeski ratusz pełnił funkcję administracyjną, sądowniczą oraz handlową. Dzięki starannej konserwacji obiekt odzyskał swój dawny blask i do dziś służy mieszkańcom oraz turystom jako siedziba władz miasta i miejsce wydarzeń kulturalnych. Jego wizerunek na monecie 5 zł podkreśla rangę tego obiektu w skali całego kraju.

Seria monet „Odkryj Polskę”

Seria monety okolicznościowych „Odkryj Polskę” została zapoczątkowana przez Narodowy Bank Polski w 2014 roku. Jej celem jest prezentacja miejsc i obiektów szczególnie ważnych dla polskiej kultury, historii i nauki. Wszystkie monety w tej serii mają nominał 5 zł i parametry techniczne tożsame z obiegowymi monetami pięciozłotowymi. Dzięki temu mogą one funkcjonować w normalnym obrocie pieniężnym, choć ze względu na niski nakład (w porównaniu do monet typowo obiegowych) szybko stają się poszukiwanymi walorami kolekcjonerskimi.

NBP jako bank centralny dba o to, by każda emisja była przygotowana z najwyższą starannością merytoryczną. W proces projektowania angażowani s artyści plastycy, a tematyka konsultowana jest z historykami i ekspertami. Moneta „Ratusz w Brzegu” jest kolejnym ogniwem tej serii, która wcześniej upamiętniała m.in. Zamek Królewski w Warszawie, Kanał Bydgoski czy gdański Żuraw. Dla kolekcjonerów seria ta jest ceniona za powtarzalność parametrów i spójność wizualną.

Wygląd monety 5 zł Ratusz w Brzegu

Moneta 5 zł „Ratusz w Brzegu” składa się z dwóch elementów: pierścienia wykonanego z miedzioniklu oraz rdzenia z brązu aluminiowo–niklowego. Taka konstrukcja dwukolorowa jest charakterystyczna dla polskich monet o tym nominale.

Na rewersie monety, zaprojektowanym przez Pawła Pietrasa, widnieje ujęcie północno–zachodniej części ratusza. Artysta precyzyjnie oddał detale bryły budynku, w tym charakterystyczną wieżę oraz fragmenty dekoracyjnej fasady. W otoku umieszczono napis „RATUSZ W BRZEGU”, a w dolnej części nazwę serii „ODKRYJ POLSKĘ”.

Awers monety jest klasyczny dla całej serii i został zaprojektowany przez Dobrochnę Surajewską. W centralnej części znajduje się wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Pod orłem, po prawej stronie, widnieje znak mennicy (M/W). W otoku umieszczono napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, rok emisji „2025” oraz nominał zapisany jako „5 ZŁOTYCH”.

Parametry emisji Odkryj Polskę Ratusz w Brzegu

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie parametrów technicznych monety okolicznościowej emitowanej przez NBP. Dane te są kluczowe dla weryfikacji autentyczności oraz wartości numizmatycznej waloru.

Monety zostały wyprodukowane przez Mennicę Polską SA na zlecenie Narodowego Banku Polskiego. Ich brzeg jest moletowany nieregularnie, a ośmiokrotnie powtórzony napis „NBP” (co drugi odwrócony o 180 stopni) stanowi dodatkowe zabezpieczenie i element identyfikacyjny.

Powiązana oferta

• Monety 5 zł z serii Odkryj Polskę

Przeczytaj inne artykuły na blogu:

• Emisja okolicznościowa moneta 5 złotych Odkryj Polskę - Tykocin

• Emisja okolicznościowa moneta 5 złotych Odkryj Polskę - Zamek w Łańcucie

• Emisja z dnia 22.05.2024 - Odkryj Polskę – Opactwo Benedyktynów w Tyńcu